Kısa cevap: Boşanma davası aile mahkemesine verilecek bir dava dilekçesiyle açılır. Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Dilekçe adliyedeki tevzi bürosuna elden verilebileceği gibi, e-imzanız varsa UYAP üzerinden çevrimiçi de sunulabilir. Boşanmada arabuluculuk zorunlu değildir; doğrudan dava açabilirsiniz.
Nereye başvurulur? Görevli ve yetkili mahkeme
İki ayrı kavramı karıştırmamak gerekir:
- Görevli mahkeme: Aile Mahkemesi. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara Asliye Hukuk Mahkemesi “aile mahkemesi sıfatıyla” bakar.
- Yetkili mahkeme: Eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi. Yani seçim hakkınız var; kendi ilinizde açabilirsiniz.
Yanlış yerde açılan dava reddedilmez ama yetkisizlik kararıyla dosyanız doğru mahkemeye gönderilir ve aylarca zaman kaybedersiniz. Başlarken doğru yeri seçmek en ucuz kazanç.
Anlaşmalı mı, çekişmeli mi?
Süreci belirleyen ilk soru budur.
Anlaşmalı boşanma için üç şart aranır: evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı, eşler birlikte başvurmalı (ya da biri diğerinin davasını kabul etmeli) ve hâkim tarafları bizzat dinleyip iradelerinin serbest olduğuna kanaat getirmeli. Boşanmanın malî sonuçları ve çocukların durumu bir protokolde düzenlenir; hâkim protokolü uygun bulursa onaylar.
Evlilik bir yılı doldurmamışsa anlaşmalı boşanma mümkün değildir — bu durumda çekişmeli yoldan gidilir.
Çekişmeli boşanma, taraflar boşanma konusunda ya da nafaka, tazminat, velayet, mal paylaşımı gibi başlıklarda anlaşamadığında açılır. Deliller sunulur, tanıklar dinlenir, gerekirse bilirkişi ve uzman görüşü alınır.
Boşanmak için gerekli evraklar
Dosyanın temeli sanıldığından sadedir:
- Dava dilekçesi (çekişmelide) ya da anlaşmalı boşanma protokolü + dilekçe
- Kimlik fotokopisi
- Nüfus kayıt örneği — e-Devlet’ten alınabilir
- Vekâletname — avukatla takip edilecekse
- Deliller — çekişmelide: mesaj kayıtları, fotoğraf, banka dökümü, tanık listesi, varsa darp raporu
Harç ve gider avansı, dilekçe verilirken vezneye yatırılır. Maddi durumu yetersiz olanlar dilekçelerinde adli yardım talep edebilir; kabul edilirse harç ve masraflardan muaf tutulurlar.
Boşanma dilekçesi nereye verilir, neleri içermeli?
Dilekçe adliyedeki tevzi bürosuna (ön büro) verilir. Büro dosyayı sisteme kaydeder, hangi aile mahkemesine düştüğünü bildirir ve harç tahakkukunu çıkarır.
Dilekçede bulunması gerekenler: tarafların kimlik ve adres bilgileri, mahkemenin adı, boşanma sebebi ve bunu destekleyen olaylar, talepler (nafaka, velayet, tazminat) ve dayanılan deliller.
Buradaki en kritik nokta şu: dilekçede yazdığınız vakıalar davanın sınırını çizer. Sonradan “şunu da söylemek istiyorum” demek her zaman mümkün olmaz. Bu yüzden internetten bulunan hazır bir dilekçe örneğini doldurup vermek, göründüğü kadar masum bir kısayol değil — dosyanızı en baştan zayıflatabilir. Kendi olaylarınıza göre yazılmış bir dilekçe için bir avukata danışın; sadece dilekçe için de destek alınabilir.
e-Devlet veya UYAP üzerinden boşanma davası açılabilir mi?
Evet, ama şartlı. Dava UYAP Vatandaş Portal üzerinden açılır ve portala e-Devlet şifresiyle girilir. Ancak yalnızca e-Devlet şifresi yeterli değildir:
- Dilekçenin UYAP Doküman Editörü (UDF) formatında hazırlanması gerekir
- E-imza veya mobil imza zorunludur
- Harçlar sistem üzerinden online ödenir
Bu adımlar tamamlandığında adliyeye gitmeden dava açılışı yapılabilir. Yaygın bir yanılgıyı da düzeltelim: e-Devlet üzerinden boşanma kararı alınmaz. Sadece dava açılışı elektronik yapılır; duruşma yine olur, kararı yine hâkim verir.
Boşanma davası ne kadar sürer?
İki senaryo arasında büyük fark var:
- Anlaşmalı boşanma: genellikle tek duruşma. Duruşma günü mahkemenin yoğunluğuna göre verilir; dava açılışından karara kadar çoğunlukla 1–3 ay. Buna gerekçeli kararın yazılması ve kesinleşme süresi eklenir.
- Çekişmeli boşanma: tanık dinlenmesi, delil toplanması ve bilirkişi incelemesi nedeniyle genellikle 1–3 yıl. İstinaf ve temyiz aşamaları bu süreyi belirgin biçimde uzatır.
Karar verilmesiyle iş bitmez: kararın kesinleşmesi gerekir. Nüfus kaydınızın güncellenmesi, kimlik değişikliği ve yeniden evlenme gibi adımların hepsi kesinleşme tarihine bağlıdır.
Arabuluculuk zorunlu mu?
Hayır. Boşanma davalarında arabuluculuk dava şartı değildir; arabulucuya gitmeden doğrudan aile mahkemesinde dava açabilirsiniz. Hâkim tarafları uzlaşmaya teşvik edebilir, ama bu bir zorunluluk değil öneridir.
Hangi hâllerde boşanma olmaz?
Dava açılmış olması boşanmanın kesin olduğu anlamına gelmez. Sık karşılaşılan ret sebepleri:
- Affetme. Boşanma sebebi olan olayı bilerek affeden ya da hoşgörüyle karşılayan eş, sonradan aynı olaya dayanarak dava açamaz.
- Hak düşürücü sürenin geçmesi. Zina gibi bazı özel sebeplerde dava hakkı, öğrenmeden itibaren altı ay ve her hâlde olayın üzerinden beş yıl geçmekle düşer.
- Davacının daha ağır kusurlu olması. Evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine dayanan davada, kusuru daha ağır olan eşin davasına diğeri itiraz edebilir.
- İspat edilememesi. İddia edilen olaylar delille ortaya konamazsa dava reddedilir.
- Bir yıl şartının dolmaması. Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir.
Sık sorulan sorular
Avukatsız boşanma davası açılır mı?
Evet, hukuk davalarında avukat zorunlu değildir. Ancak dilekçedeki vakıalar davanın sınırını çizdiği ve usul hataları geri dönülemez sonuçlar doğurabildiği için, özellikle çekişmeli dosyalarda destek almak güçlü biçimde önerilir.
Eşim davayı kabul etmezse ne olur?
Dava düşmez; çekişmeli olarak görülür. Mahkeme delilleri değerlendirip karar verir. Tek taraflı boşanma mümkündür.
Eşim başka şehirdeyse nerede açarım?
Kendi yerleşim yerinizde açabilirsiniz. Son altı ay birlikte oturduğunuz yer mahkemesi de yetkilidir.
Dava sürerken nafaka alabilir miyim?
Evet. Dava devam ederken geçici olarak hükmedilen tedbir nafakası talep edilebilir; bu talebi dava dilekçesinde belirtmek gerekir.
Eşimin evi satmasından endişeliyim, ne yapabilirim?
Aile konutunuz için tapuya aile konutu şerhi koydurabilirsiniz. Hızlıdır ve harç alınmaz.
Boşandıktan sonraki adımlar neler?
Kimlik ve soyadı için boşandıktan sonra kimlik değiştirme, mal rejimi için boşanmada mal paylaşımı, yeniden evlenme için boşandıktan sonra ne zaman evlenilir yazılarına bakabilirsiniz.
Bu sayfa sürecin usul tarafını anlatıyor. Zor olan kısmı ise genelde başka yerde oluyor — onu anlatmak istersen hikâyeni paylaşabilirsin, istersen isimsiz olarak.
